Voor wie kunt u een held zijn?

Veel mensen, jong en oud, met of zonder tuin, in de jeugdbeweging of in de gesloten boksclub, hebben zich het voorbije jaar heldhaftig gedragen. Ook u kunt iets betekenen voor de mensen in uw omgeving.

Premier Alexander De Croo (Open VLD) neemt de vlucht vooruit in het debat over de versoepeling van de coro­namaatregelen. Zelfs ongewild bezorgt dat velen een licht euforisch gevoel. We durven al voorzichtig de balans op te maken van de voorbije maanden: welke verhalen blijven bij, wat zullen we anders doen, wat bleek onverwacht waardevoller dan gedacht? Elke crisis belicht de verschillen. Eén verhaal blijf ik onthouden, omdat er veel elementen in samen­komen.

Op 8 augustus gooide ‘O’, een 17-jarige Brusselse jongen, met een parasol op het strand van Blankenberge en raakte hij betrokken bij een vechtpartij. In totaal raakte een vijftigtal Brusselse jongeren op een overvol strand bij 36 graden slaags, eerst met elkaar en dan met de politie. Uiteindelijk moesten drie amokmakers voor de onderzoeksrechter verschijnen. Onder luid applaus werden die afgevoerd. Dagjestoeristen werd ontraden naar de kust te gaan en sommige treinen mochten de kuststeden niet meer in. Enkele dagen later gedroeg O. zich bij een identiteitscontrole in Schaarbeek weerspannig en kon hij het opnieuw gaan uitleggen bij de rechter. Labels als ‘crapuul’ en conclusies als ‘het zijn ook altijd dezelfden’ en minder publiceerbare varianten vonden hun weg naar de sociale media.

De dagen nadien leerden we dat O. met zijn drie zussen en moeder in een kleine studio in de buurt van het Brusselse Anneessensplein woont. Volgens zijn bokscoach Jean-Christophe Van Ghyseghem van Jah Boxing Academy is hij een bokstalent, dat het snel tot kampioen in zijn klasse zal brengen (DS 19 augustus 2020) . De coach gelooft in hem. O. spreekt hem aan met ‘papi’, kijkt naar hem op en luistert naar hem. Nooit problemen mee gehad. Altijd op tijd. En toen ging de boksclub dicht wegens corona. Wat er toen gebeurde, wilde ik proberen te begrijpen zonder het goed te keuren. Het verhaal greep me bij de keel, om meerdere redenen.

Het leven is een boksclub

Onderwijs is niet voor iedereen het pad dat naar een stralende toekomst leidt. Sommigen nemen een andere weg. Vaak is die bochtiger en wat trager, maar hun tocht is evengoed van onschatbare waarde. Voor sommige jongeren zijn die alternatieve wegen erg belangrijk. Jah Boxing is geen hobby of vrije tijd voor O. Het is zijn leven. Hij leert er alles wat nodig is: discipline, doorzetting, verantwoordelijkheid. Maar hij ervaart er ook wat het is om gewaardeerd te worden, succes te ervaren en een voorbeeld te zijn voor anderen. Hij ziet zijn beker al in de glazen kast staan, naast die van de andere kampioenen van de club. Hij hoort ergens bij. Tot de deur van de boksclub dichtgaat. Dat voelt als een hangslot op zijn toekomst. Had niemand gezien hoe belangrijk plaatsen als deze boksclub kunnen zijn? We zijn blijkbaar blind voor de impact daarvan.

Had niemand gezien hoe belangrijk plaatsen als een boksclub kunnen zijn voor jongeren? We zijn blind voor de impact die een sluiting heeft

Terwijl de vechtpartij in Blankenberge plaatsvond, genoten duizenden Vlaamse jongeren van een bivak met de jeugdbeweging. Termen als ‘welverdiend’, en ‘belangrijk voor hun welzijn’ flankeerden de discussie daarover. Na maanden van overleg en werken aan draaiboeken konden de kampen toch doorgaan. Dat is maar goed ook. Voor veel jongeren was dat het hoogtepunt van het jaar. Het maakte of kraakte hun zomer. Maar het leert ons veel over die onzichtbare maatschappelijke kracht die het steeds weer schijnt op te nemen voor diegenen die het al wat beter hebben. Van hen die al minder hebben, nemen we sneller af. Sociologen spreken van een mattheuseffect. Waar waren de vertegenwoordigers van jongens als O. deze zomer? De jeugdbewegingen konden zich wél laten horen. Ze rekenden op zo goed als elke Vlaamse burgemeester, als ex-lid van een jeugdbeweging, om lokaal hun eisen te steunen. Ze voelden zich gesteund door bezorgde ouders.

Meer doen dan moet

Het voorbije jaar hebben we geleerd hoe belangrijk een goed functionerende overheid kan zijn. Maar veel ontroering voelen we daar niet bij. Die voelen we wel bij de onwaarschijnlijke draagkracht, de solidariteit en het enga­gement van zovelen. Of dat nu duurzaam is of niet, het is onnodig daar cynisch over te zijn. Het is zonder meer hoopvol. Jeugdrechters, op aansturen van sociaal werkers vaak, sturen jongeren naar Van Ghyseghem, die het als zijn taak ziet om zich over hen te bekommeren. Hij zal O. ook weer onder zijn hoede nemen. Deze coach staat voor mij symbool voor de enorme impact die engagement en de ‘ik-doe-iets-meer-dan-ik-moet’-houding hebben in de samenleving. Wat deze bokscoach doet, is waardevol. Hij gelooft in iemand en in iets. Hulp is niet alleen iets van zorgprofessionals. Betekenisvolle ontmoetingen tussen mensen zijn cruciaal en leggen levens in een plooi. Hopelijk kan dat snel weer op volle toeren.

De grote respons op de vraag naar vrijwilligers voor de vaccinatiecentra stemt om dezelfde reden hoopvol. Wilt u zelf iets bijdragen, nu de exit lonkt? Een kleine tip: de komende maanden krijgen veel Vlamingen een veel te moeilijke brief in de bus als uitnodiging om zich te laten vaccineren. Sommigen zullen daarbij hulp kunnen gebruiken. Denk eens na voor wie u, in uw omgeving, een held kunt zijn.

Wat hebben veel mensen, jong en oud, met of zonder tuin, in de jeugdbeweging of in de gesloten boksclub, zich heldhaftig gedragen. Wat een prestatie hebben ze geleverd. Dat zal ik onthouden. Het voorbije jaar kent veel kampioenen. Ik hoop dat O. uiteindelijk ook een van kan zijn.